این روزها چینیها به "تولیدکنندگان انبوه" معروف شدهاند و 3/1 میلیارد چینی با هم متحد شدهاند تا در دنیای اقتصادی امروز عرضاندام کنند.
چینیها با پشتکاری که بیشتر شبیه به سماجت است هر صبح با زنگ کارخانهها مشغول به کار میشوند، بیآنکه با یکدیگر صحبت کنند، صرفا نگاه و ذهنشان را به کار میدهند و خشک و مقرراتی تا ساعت استراحت و تنفس، با دقت کارشان را انجام میدهند.
امان از چشمبادامیها
چند سالی است که چین جای پای خود را درعرصه اقتصادی جهان محکم کرده و تبدیل به رقیب قدرتمندی برای قدرتهای اقتصادی دنیا، همچون آمریکا و ژاپن شده است.
در حال حاضر، هیچ کشوری را نمیتوان یافت که در بازارهای آنها، کالاهای چینی وجود نداشته باشد. این کشور پس از الحاق به سازمان تجارت جهانی (WTO)توانست بازارهای بیشتری را با کالاهای خود به تصرف درآورد.
این الحاق، به چین فرصتی داد تا بتواند با استفاده از سیاستهای تجاری خاص خود و تولید کالاهای ارزانقیمت، حتی به بازار کشورهایی چون آمریکا و ژاپن که کالاهایی به مراتب بهتر و باکیفیتتر تولید میکنند، نفوذ کند.
کالاهای تولیدی چشمبادامیها، آن چنان ارزان است که حتی وضع تعرفههای سنگین بر روی اجناس تولیدی آنها، تاثیری بر عدم ورودشان به سایر کشورها نداشته است. از خلال دندان و مدادرنگی گرفته تا ماشینآلات سنگین مورد استفاده در کارخانجات، نوع چینی آنها را میتوان در بازار مشاهده کرد. ایران نیز در سالهای اخیر تبدیل به بازار فعالی برای عرضه محصولات چینی شده است.
سرزمینی برای تولید
وضعیت کشور چین در ارائه اجناس متنوع ارزان قیمت، چندان بیارتباط با وضعیت خاص این سرزمین نیست. بیش از یک میلیارد و 300 میلیون نفر جمعیت، نیروی کار فعال و آمادهای را نشان میدهد که از توانایی بالایی برای تولید خبر میدهد.
از سویی چین با 680 میلیون کیلو وات ذخیره انرژی آبی، موقعیت اول جهانی در این زمینه دارد. ضمن این که از لحاظ غنی بودن ذخایر معدنی نیز با داشتن 156 نوع معدن مختلف، مجموعه کاملی از ذخایر معدنی را به نمایش گذاشته است.
پس از اصلاح ساختار اقتصادی در سال 1979 و همگام با اجرای سیاست اقتصادی درهای باز، روند پیشرفت این کشور شتاب بیشتری یافت، در حال حاضر ارزش محصولات تولید داخلی چین برابر با یک تریلیون و 410 میلیارد دلار است که میانگین تقریبی 1070 دلار برای هر نفر از افراد این کشور را شامل میشود.
ارزان و متنوع
بیشتر مصرفکنندگان ایرانی کالاهای چینی معتقدند، ارزانی، تنوع و به روز بودن، دلیل گرایش به خرید محصولات چینی بدون توجه به کیفیت آن است و عدهای نیز تولیدات ایرانی را در بخشهای مختلف، یکنواخت و فاقد جذابیت همراه با قیمت بالا عنوان میکنند.
آرش - ج جوان 28 سالهای که از فروش کالاهای چینی در بازار رضایت دارد، میگوید: - زمانی که میشود مشابه ساعتهای سوئیسی و کفشهای ایتالیایی را با قیمت ارزان که تولید چین است، خریداری کرد، دیگر نیازی نیست به دنبال جنس اصلی گران یا ایرانی بگردیم.
مصرف کننده دیگری که معتقد است در میان انبوه کالاهای چینی پیدا کردن کالاهای ایرانی دشوار است، میگوید: کالاهای چینی نسبت به کالاهای ایرانی، قیمت کمتری دارد، به خصوص در مورد کیف و کفش و پوشاک و روسری که مورد استفاده خانمهاست و آنها ترجیح میدهند در این موارد، از کالاهای متنوع استفاده کنند، در نتیجه با خراب شدن یک جفت کفش یا کیف، پس از مدت کوتاهی نه تنها ناراحت نمیشوند، بلکه میتوانند کالاهای دیگری را با طرحی تازه و قیمتی مناسب خریداری کنند.
رخوت در صنایع داخلی
گرچه امکان خرید کالاهای چینی، چون کیف، کفش و لوازمالتحریر و لوازم صوتی و...، برای مصرف کنندهای که به دنبال خرید کالای ارزان و متنوع است، وجود دارد اما به نظر میرسد، واردات بیرویه این کالاها در طول زمان، خسارات قابل توجهی به بخشهای تولیدی کشور وارد کرده است.
این خسارات ناشی از کیفیت پایین تولیدات داخلی در مقابل محصولات وارداتی چینی نیست، بلکه سیاستهای نادرست و چندگانه اجرایی در برخورد با این موضوع، موجب شده تا بخش قابل توجهی از صنایع داخلی، دوران رخوت را سپری کنند.
مهندسی جهانبخش بهزادی کیا، دبیرانجمن مدادسازان و تولیدکننده لوازم التحریر معتقد است:
- کالاهای ساخت چین، بازار ایران را به تسخیر خود در نیاورده بلکه نظم آن را برهم زده است. کالاهای چینی حتی از نظر دوام در بازارهای فروش نیز عمر کوتاهی دارند. بنابراین اگر در داخل کشور، کارخانهها از توان مطلوبی برخوردار شوند و با کوچکترین مشکلیبه خطر مواجه نشوند، میتوان گفت، محصولات داخلی قدرت رقابت با انواع محصولات خارجی را داراست.
وی دلایل ضعف صنایع داخلی را بنیه مالی ضعیف و کم بودن حجم نقدینگی کارخانجات عنوان میکند و میافزاید:
- بهره بالای باز پرداخت وامها که در ظاهر 16 درصد و در عمل
28 درصد است، موجب شده تا صنایع داخلی نتوانند دسترسی کافی به نقدینگی مورد نیاز خود را داشته باشند. اگر صنایع را در قالب یک انسان تصور کنیم، هر صنعتی نیاز به تغذیه دارد و در شرایط تغذیه ناسالم و نادرست نمیتواند در میدان رقابت با رقیبان قدر، پیروز شود.
این تولید کننده در مورد حمایتهای دولت چین از تولیدکنندگان این کشور میگوید: - در چین تولید کننده، وجوهی را از سیستم بانکی با پنج درصد بازپرداخت دریافت میکند. طبق قوانین اگر تمامی تولیدات خود را صادر کند، نه تنها نیاز به بازپرداخت ندارد، بلکه سه تا هفت درصد هم سود به عنوان تشویق به او تعلق میگیرد، در حالی که تولیدکنندگان ایرانی با توجه به بهره بانکی موجود و سایر موانع، قدرت عرضه کالای ارزان قیمت و مشتری پسند را ندارند.
بهزادیکیا، مهمترین دلیل واردات بیرویه کالاهای چینی را عدم کنترل دقیق مرزهای ورودی میداند و با بیان این که "این مرزها هم در دارد و هم پنجره" در خصوص برخورد برخی واردکنندگان ایرانی نیز میگوید: - علاوه بر سهلانگاری موجود در واردات کالاها از مجاری غیر قانونی (قاچاق)، عملکرد برخی واردکنندگان ایرانی نیز موجب خسارت به مشتریان و تولیدکنندگان داخلی شده است. به این شکل که عدهای از واردکنندگان، کالاهای چینی را وارد و با مارک آلمانی، انگلیسی، ایتالیایی در بازار عرضه میکنند.
او میافزاید: - گرچه استقبال از یک نوع کالای چینی با توجه به ظاهر شکیل و قیمت مناسب آن ممکن است در ابتدا، مشتریان زیادی را جلب کند، اما عمر کوتاه آنها موجب میشود تا بسیاری از مشتریان، برای بار دوم سراغ این کالاها نروند.
بهزادیکیا، راهحلهای کنترل بازار را در مقابل بینظمیهای وارد شده از ناحیه کالاهای چینی چنین تشریح میکند:
- برای کالاهای چینی باید تعرفههای ویژهای اعمال شود؛ همان کاری که ایالات متحده چند سال پیش انجام داد؛ یعنی اگر برای سایر کالاهای وارداتی پنج تا 10 درصد، تعرفه گمرکی تعیین شده برای کالاهای چینی تعرفهای معادل 200 درصد اعمال کرد تا به این ترتیب بتواند بهای کم این کالاها را در بازار خود کنترل کند.
دوم این که توسط گمرک و موسسه استاندارد، بازبینی دقیقی در مورد واردات کالاهای چینی شده و به هر کالایی با هر کیفیتی امکان ورود ندهند. در کنار این دو عامل میتوان با کاهش بهره بانکی برای تولیدکنندگان داخلی و افزایش بهره بانکی در خصوص واردکنندگان امکان رشد صنایع داخلی را فراهم کرد.
بازگشت دوباره کالاهای مرجوعی
دکتر عباس محدودی، کارشناس اقتصاد نیز با اشاره به این که بیشتر کشورها با کالاهای چینی برخورد میکنند، افزود:
- کالاهای غیراستانداردی که گمرک آنها را باز میگرداند به کشور چین مسترد نمیشود، بلکه این اجناس به امیرنشینهای حوزه خلیج فارس منتقل و مجددا به صورت غیرقانونی وارد کشورمان میشود.
محدودی در ادامه میگوید: محصولات نساجی، کفش، کالاهای الکتریکی، به ترتیب بیشترین سهم را در کالاهای چینی و ورود غیرقانونی آنها به تمام کشورها، به خصوص ایران دارد که جلوگیری از ورود این محصولات بسیار مشکل است.
این کارشناس اقتصادی با بیان این که ارزانی و تنوع کالاها عامل گرایش به تولیدات چینی است، میگوید: اگر صنعت کفش، نوسازی و صنعت نساجی کشور از نوسان و رکود نجات یابد 10 درصد فعالیتهای موجود افزایش یافته و دیگر جایی برای حضور تولیدات خارجی با هر امتیازی نمیماند.
بنابراین آنچه در این راستا مهم به نظر میرسد، آن است که حضور تولیدات چینی در سالهای اخیر باعث ورشکستگی و بیکاری بسیاری از تولیدکنندگان داخلی شده و افراد جامعه باید بکوشند تا به منظور حمایت از تولید داخل، در هر خریدی، حتی اجناس ارزان و بیکیفیت داخلی را در اولویت قرار دهند.
محصولات چینی که به واسطه جمعیت انبوه، با هزینه تمام شده پایین تولید و وارد بازار ایران شده کمر تولید داخل را شکسته است.
چراغ صنایع داخلی را روشن نگه داریم
ارتقای صنعتی کشورها، تنها محصول سرمایهگذاری و تجهیزات ابتدایی نیست. گرچه این ابزارها، لازمه هرحرکتی در بخش صنایع و تولید به شمار میآیند، دانش نوین، هوشمندی در بازار رقابت و عمل به شعار کیفیت، از جمله ابزارهای دیگری هستند که در کنار هم میتوانند چراغ صنایع هر کشور و بازار خرید کالا را روشن نگه دارند.
در سوی دیگر، این حرکت، مصرفکنندگانی هستند که از طریق خرید کالاهای ایرانی میتوانند از صنایع داخلی حمایت کنند، اما واقعیت این است که استقبال از تولیدات داخلی، خود ضامن ایجاد تحولات مثبت در لایههای زندگی افراد جامعه است. در این باره میتوان به نمونههای موفقی چون تحولات اقتصادی و فرهنگی آلمان و ژاپن پس از جنگهای جهانی و اقبال مردم هند به کالاهای هندی در زمان رهبری <مهاتما گاندی> اشاره کرد.
تجربههای تاریخی همواره ثابت کرده است، مهمترین اهرم پیشرفت اقتصادی در کشورهای صنعتی مردمان این کشورها هستند که با مصرف دائمی کالاهای تولیدی کشورشان به حمایت از صنایع پرداختند، تا حدی که این استقبال پایدار تبدیل به فرهنگ اصیل بومی - ملیشان شده است.
نتیجه چنین استقبالی در وهله نخست، افزایش ثروت ملی و پیشرفت کشور و سپس ایجاد بازار کار عمومی در جامعه است.
باید توجه داشت که استقبال از محصولات ساخت داخل، تنها با مشوقهای شفاهی میسر نمیشود.
این تشویقها باید به صورت عملی با افزایش کیفیت کالا، کاهش قیمت و تاکید بر ارائه خدمات رضایت برانگیز و مطمئن پس از فروش، در نهایت موجب جلب نظر اقشار مختلف جامعه شود.
به طور کلی اعم از مصرفکنندگان، تولیدکنندگان و فروشندگان، طالب پیشرفت صنایع کشور هستند، البته به شرط آنکه در بازار رقابت با کالاهای خارجی، هیچ انگیزهای برای رویکرد به خرید اجناس کشورهای دیگر در میان نباشد. |